Prezentujemy pierwszą część raportu prof. Piotra Witakowskiego, który został wygłoszony na XX Jubileuszowej Konferencji Spalskiej. Referat podejmuje i stawia w nowym świetle podstawowe problemy polskiego mieszkalnictwa. Druga część artykułu będzie zawierała analizę możliwości wykorzystania budownictwa mieszkaniowego w fazie wychodzenia z kryzysu oraz propozycje rozwiązania kwestii mieszkaniowej w Polsce.

Dwa raporty, dwie sytuacje — z roku 1981 i z roku 2007

"Człowiek spędza średnio około 80% swego życia w mieszkaniu, toteż stanowi ono zasadniczy wyznacznik ludzkiego bytu. Mieszkanie służy zaspokojeniu podstawowych funkcji biologicznych i jest miejscem regeneracji sił. Jest więc elementarną potrzebą z punktu widzenia jednostki. Jednakże mieszkanie pełni rolę znacznie szerszą. Decyduje ono w dużej mierze o trwałości rodziny, wymiarze kultury i modelu życia. Wyznacza trend demograficzny. Jest wreszcie miejscem chroniącym istotne wartości społeczne i narodowe. Tym samym sytuacja mieszkaniowa kraju rozstrzyga w dużej mierze o losie narodu".

Słowami tymi rozpoczynał się opracowany w roku 1981 Raport o naprawie budownictwa mieszkaniowego i te słowa stanowią motto opracowanego w roku 2007 RAPORTU 2006. O naprawie sytuacji mieszkaniowej. Upływ 25 lat miedzy tymi dwoma raportami przyniósł zmiany we wszystkich dziedzinach życia politycznego, społecznego i gospodarczego. Raport z roku 1981 ujawniał niedostatki budownictwa mieszkaniowego i wskazywał, że niezbędnym warunkiem naprawy jest wprowadzenie zależności przedsiębiorstw budowlanych od woli przyszłych mieszkańców. Oznaczało to demokratyzację kraju.

Zależność ta powinna realizować się przez mechanizm ekonomiczny, który będzie wiązał korzyści przedsiębiorstwa z akceptacją jego produktu przez odbiorców. Oznaczało to wprowadzenie zasad rynkowych. Postulowano również stworzenie ustawy o samorządzie terytorialnym, która powinna tym samorządom przyznawać szerokie kompetencje w zakresie zagospodarowania przestrzennego i koordynacji przedsięwzięć budowlanych.

Wszystkie te postulaty zostały spełnione w wyniku przemian, jakie nastąpiły w Polsce po roku 1989. Mimo to, jak stwierdza RAPORT 2006, sytuacja mieszkaniowa w Polsce jest gorsza niż w roku 1981, i stale się pogarsza. Liczba rodzin pozbawionych samodzielnego mieszkania nie tylko nie maleje, lecz przeciwnie — wzrasta, powodując dramatyczne skutki społeczne i demograficzne — na ogół nie zdajemy sobie sprawy, że urodzenia dzieci w ponad 90% skorelowane są z liczbą budowanych mieszkań. W stosunku do prognoz z roku 1981, Polaków jest obecnie o 3 mln mniej, a aktualne prognozy demograficzne wskazują, że do roku 2030 liczba Polaków zmniejszy się o dalsze 3 mln. Dla losów narodu są to skutki porównywalne z II wojną światową.

Przyczyną tego jest zasadnicza zmiana stosunku państwa do spraw mieszkaniowych po roku 1989. Państwo zaniechało wspierania budownictwa mieszkaniowego i zostawiło je całkowicie mechanizmowi rynkowemu. Rynek natomiast dostosował poziom budownictwa do możliwości finansowych osób pozbawionych mieszkań. Powstają wprawdzie wspaniałe apartamentowce, ale tylko dla najbogatszych. Gorzej uposażone duże warstwy społeczne w ogóle na tym rynku nie funkcjonują — cena rynkowa mieszkania doprowadziła do takiego ograniczenia popytu, że liczba mieszkań oddawanych do użytku w ostatnich 10 latach jest 2,5-krotnie mniejsza niż w latach 70.

Jednocześnie administracyjnie wymusza się od właścicieli mieszkań świadczenie usług mieszkaniowych na rzecz lokatorów w przekonaniu, że wymaga tego solidarność społeczna i konieczność świadczenia pomocy społecznej, która w innym przypadku obciążałaby budżet samorządów lub państwa. Efektem jest ograniczenie rynku mieszkaniowego i dewastacja istniejących zasobów.

Zatrzymanie i odwrócenie tego katastrofalnego scenariusza wymaga natychmiastowych działań w sferze warunków mieszkaniowych. Działania takie formalnie należą do gmin, lecz z oczywistych względów przekraczają siły pojedynczej gminy. Niezbędny jest wspólny wysiłek, koordynowany ze szczebla państwowego. Oznacza to konieczność ustalenia i prowadzenia przez państwo polityki mieszkaniowej. Oznacza to konieczność zrozumienia przez parlamentarzystów, że rozwój sytuacji demograficznej w Polsce zależy od decyzji podejmowanych przez ludzi młodych, wchodzących dopiero w życie zawodowe.

To głównie od nich zależy, czy powstają rodziny i rodzą się dzieci — zależy to od decyzji osób, które są dopiero na dorobku i tym samym wykluczone są z rynku mieszkaniowego. Zakup mieszkania jest poza ich sferą marzeń, a żaden bank nie da im kredytu, bo nie posiadają tzw. zdolności kredytowej. Brak polityki mieszkaniowej państwa oznacza pozbawienie młodego pokolenia systemowego wsparcia przy pozyskiwaniu mieszkania i rzucenie go "na pastwę rynku mieszkaniowego", na którym nie mają szansy zaistnieć. Oznacza to powstrzymywanie się od zakładania rodziny i powstrzymywanie się od posiadania dzieci, a tym samym nieuchronną degradację demograficzną Polski. Oznacza to również nasilanie się tendencji emigracyjnych i drenaż Polski z najbardziej aktywnego zawodowo elementu.

RAPORT 2006 wskazuje drogi naprawy tej sytuacji. Przedstawiany publicznie od dwóch lat w środowiskach fachowych stale zyskuje akceptację, a biegnący rozwój wydarzeń potwierdza jego tezy.

<< | [1] 2 3 4 | > | >>
1 do 1 | razem: 5

Wydawnictwo DOM: redakcja "DS"
00-345 Warszawa, ul. Drewniana 5
tel. (022) 620 53 28
faks (022) 652 21 09
redakcja@domyspoldzielcze.pl

Zaprenumeruj!

Kolporter S. A.
25-659 Kielce, ul. Strycharska 6
Zgłoszenia na prenumeratę przyjmuje: Sekcja Dystrybucji Działu Administracji Wydawnictw
05-080 Izabelin Mościska, ul. Bakaliowa 3
tel. (022) 355 05 65 (66)
faks (022) 355 05 67 (68)
prasowa.ec@kolporter.com.pl

Garmond Press S. A.
31-034 Kraków, ul. Lubicz 3
Zgłoszenia na prenumeratę przyjmuje:
Biuro Handlowe w Warszawie
01-106 Warszawa, ul. Nakielska 3
tel. /faks (022) 836 69 21
prenwarszawa@garmond.com.pl

Urzędy Pocztowe w całym kraju, (także bezpośrednio u listonoszy), właściwe dla miejsca zamieszkania prenumeratora.

---

W numerze także:

• Rozmowa z Wiesławem Barańskim — Prezesem Zarzàdu SM "Pojezierze" w Olsztynie
• Roczne rozliczenie wyników gospodarowania wspólnoty mieszkaniowej
• Zmiana wysokości opłat za korzystanie z lokalu w spółdzielni mieszkaniowej